Besparen op je tuin

Het gaat goed met de tuincentra. De klanten kopen veel kant-en-klaar opgemaakte potten, watergeefsystemen en buitenkeukens. Los van de uit de hand lopende kosten gaat de lol van een tuin er op die manier vanaf. Ouderwetse tuin- en/of balkonliefhebbers wroeten toch liever zelf in de aarde? En wat is heerlijker dan de potten te begieten met water uit de regenton?

Tips voor een budgetbalkon en een tuin vol voordelig voorjaar

  • Koop geen kant-en-klaar gevulde potten maar losse plantjes in de knop. Of plantjes in de aanbieding bij een bouwmarkt of voordeelsuper. Koop hooguit 1 flinke zak potaarde en een voordelige fles plantenvoeding.
  • Krab voor het tuinieren met je nagels over een stukje zeep. Als er zeep onder je nagels zit, kan er geen aarde meer bij. Of doe goedkope plastic handschoenen aan, onder goede soepele tuinhandschoenen.
  • Gooi potten met verdroogde aarde niet weg. Verzamel alle oude potaarde in een grote bak, die is heel goed opnieuw te gebruiken. Bewaar ook oude aardewerkpotten en potscherven.
  • Maak bloempotten met kalkvlekken schoon met azijn. Doe scherven van stuk gevroren aardewerk onderin de schoon geboende potten. Dan oude aarde en een paar nieuwe plantjes erin, met een laagje nieuwe potaarde bovenop voor het oog. Je kunt een zootje van oude potten en plantjes wat interessanter laten ogen door sommige potten wat hoger te zetten, bijvoorbeeld op een stapel stenen, een omgekeerde pot of een zinken emmer. ’s Avonds voor de sfeer wat waxinelichtje in jampotten erbij. Ook op een balkon kun je een leuke sfeer creëren zonder een vermogen uit te geven.

Voor de vogels
Tip voor een grappig, verantwoord en voordelig kindercadeau: een zak pelpinda’s. Samen een slinger rijgen voor de vogels, met eventueel een appel aan een stevig touw.  Als je toch bezig bent: er zijn meer leuke voordelige dingen te doen voor de vogels. Knip sterren uit karton en dompel ze in bijna gesmolten frituurvet. Strooi er daarna vogelvoer op. Hang ze met een rood lint aan het balkon, in de tuin of aan een boom in de buurt.
Je kunt je tuin nog meer vogelvriendelijk maken. Je helpt de vogels door de winter en hebt zelf uitzicht op de aan- en afvliegende dieren.
Misschien heb je struiken met bessen in de tuin. Zo niet, dan kun je takken met gekleurde bessen zoeken in bos of plantsoen. Grotere takken hang je buiten op voor de vogels. Wat overblijft, kun je gebruiken in kerststukjes.
Je zou in de herfst minder kunnen snoeien en meer plantenresten kunnen laten staan. Ook afgevallen bladeren kun je laten liggen of op een hoopje leggen. Takken van een gebruikte kerstboom kun je afsnoeien en samen met andere takjes op een hoop leggen. Daar komen kleine insecten op af die als voeding voor vogels kunnen dienen. In het voorjaar kunnen de takjes gebruik worden voor het maken van nesten.
Je kunt een oude bak, een schaal of zelfs een teil ingraven als minivijver. Doe er wat stenen in die boven het water uitsteken, zodat de vogels er goed bij kunnen. Ook een leuke drinkbak trekt verschillende vogels aan. Zorg als er kans op vorst is dat het water bijvoorbeeld met gaas is afgedekt, zodat vogels er niet in kunnen baden.
Vogels kunnen in de winter ook wat kruimels gebruiken. Dit kan dienen als voer voor de vogels: broodkruimels, kaasrestjes en fruitresten. Stop aan het eind van de winter geleidelijk aan met voeren.

Zelf vetbollen maken
Je hebt nodig: Een kilo frituurvet in pakken (het moet in elk geval hard vet zijn). Bij de dierenwinkel kun je zaadjes kopen. Misschien heb je nog restjes zaden die je kunt gebruiken. Neem halfronde schaaltjes als vorm. Smelt het vet en roer de zaden erdoor. Giet de brij in de halfronde schaaltje. Maak van paperclips hangijzertjes, een soort klerenhangertjes die je wijd en diep in de stollende vetbollen duwt, zo dat een oogje blijft uitsteken. Laat de vetbollen goed koud worden. Verwarm de schaaltjes even stuk voor stuk onder de hete kraan, zodat de bol loskomt uit het schaaltje. De bol kan worden opgehangen aan een touwtje dat door het oogje gaat.

Compost
In de winter kun je goed beginnen met het aanleggen van een composthoop. In de meeste gemeenten wordt het groente-, fruit- en tuinafval gescheiden opgehaald, maar je kunt van dit afval ook zelf compost maken. Je hebt eigenlijk niet echt iets nodig, het afval kan gewoon op een hoop in een hoekje in de tuin. Als het niet-dierlijke biologische afval kan erbij. Eierschillen ook; maak ze wel klein zodat ze makkelijker verteren. Sinaasappelschillen niet, want er zit olie in de schil. Ook hooi, turfmolm of stro uit de kooien van huisdieren kan erbij. De compost moet af en toe worden omgeschept. Onderin ontstaat de compost die je in het voorjaar over de tuin kunt verdelen.

Ongedierte in de tuin bestrijden

  • In de zomer krijgen planten last van luis. Gif om luizen te bestrijden is duur en slecht voor het milieu. Eerst kun je proberen te voorkomen dat luizen een kans krijgen. Geef planten niet te veel mest, dat trekt luizen aan. Het middel uit grootmoeders tijd is een oplossing van water, zeep en spiritus. Daarmee de planten afsoppen of bespuiten. Behandel vooral de onderkant van het blad, want daar zitten de meeste luizen. Andere natuurlijke middelen zijn: lucifers op de kop naar beneden in de aarde van de bloempotten steken. De plant neem de zwavel op als hij water opzuigt. Ook een teentje knoflook op de aarde leggen kan helpen.
  • Maak brandnetelgier. Kook een bos brandnetelbladeren een kwartier in ruim water. Giet het door een zeef, voeg een eetlepel groene zeep toe en laat afkoelen. Hiermee de planten bespuiten.
  • Als niets werkt kun je dit proberen:
    Vraag aan iemand die rookt wat tabak. Doe die in een jampot en giet er kokend water op. Laat het brouwsel een dag trekken en giet het door een zeef. Met dit bruine water de plant bespuiten. Berg een eventueel restant veilig op, deze vloeistof vol nicotine is giftig.
  • Buiten doen mieren helemaal geen kwaad. Als je ze daar per se wilt verjagen kun je het proberen met het planten of zaaien van lavendel, goudsbloemen of afrikaantjes.
  • Maar binnen horen mieren niet thuis. Preventie: houd je voorraadkast goed schoon. Zijn ze er toch, dan moet je eerst de plek waar ze het huis binnenkomen opsporen. Het schijnt dat mieren worden tegengehouden door koperen muntjes. Wat ze ook afschrikt of van route doet veranderen is kruidnagel, een lijn zout strooien of een lijn afwasmiddel dwars op hun route. Wil je ze verdelgen dan kun je een lepel borax mengen met jam. Pas wel weer goed op dat kinderen er niet aan komen.
  • Na een zomerse regenbui kan het zijn dat je tuin vol zit met slakken. De neiging om ze met gif om zeep te helpen is begrijpelijk. Maar je vergiftigt letterlijk je eigen omgeving. Het is slecht voor het milieu, gevaarlijk voor kinderen, zeer dieronvriendelijk en duur. Niet alleen slakken eten ervan, misschien ook vogels. Ook zaagsel rond planten die je speciaal wilt beschermen houdt slakken tegen. Belangrijkste besparing: geen gif kopen.
  • Geef je kamerplanten een keer een opknapbeurt door ze in een regenbui te zetten, in plaats van ze met de douche af te spoelen. Dat scheelt water en werk. Geen dure spuitbus met bladglans kopen. Je kunt de bladeren met bier afnemen. Of, als je dat niks lijkt, de bladeren droogwrijven met een oude lap en een druppeltje olie.

Water geven
Als het zomers warm en droog is, drogen de planten in de tuin, en zeker die in potten, snel uit. Het is zonde om ons schone drinkwater aan de planten te geven. Veel mensen hebben een systeem om schoon water wat ze niet gebruiken op te vangen. Bijvoorbeeld eenvoudig een teiltje in de gootsteen waarin het koude water terechtkomt dat je door laat lopen als je warm water wilt tappen. Dit kan gebruikt worden voor de planten of om het toilet mee door te spoelen. Ook is het de moeite waard om regenwater op te vangen uit de regenpijp. Voor op het balkon zijn er container in de handel die je op de regenpijp kunt aansluiten. Wanneer de container vol is, gaat de regen die daarna nog valt weer door de regenpijp. Onderaan, in de tuin, kun je de pijp laten eindige in een regenton. Ook daaraan zit een overstort en meestal een kraantje waaronder je de gieter kunt vullen. Opgevangen overtollig water kun je in de ton erbij gooien.

Kweken op het balkon
Aan het begin van de zomer liggen in de afvalbakken bij het tuincentrum trays, waarin je heel goed zaadjes of plantjes die je hebt gekocht of gekregen kunt opkweken. Ook kun je prima zaaien en kweken in overgebleven plastic plantenpotjes. Als je toch zaait, zaai dan wat extra plantjes om kleine extra cadeautjes te hebben. Een aardige bloempot met een kruidenplantje is altijd welkom. Bijna alles wat er in de keuken aan groente door je handen gaat, kun je zaaien of poten, zelfs op het balkon. Rijst, aardappels die uitlopen, uit, knoflook, pitjes van mandarijnen, sinaasappels, avocado, pruim, perzik enzovoorts.

Bloempotten
Bij het tuincentrum verkopen ze beschilderde bloempotten die juist een beetje slordig geschilderd zijn om ze er ouderwets tuinachtig uit te laten zien. Dat kun je zelf ook. Als je nog gewone aardewerkpotten heb staan, kun je die makkelijk opleuken met een restje latex. Maak ze wel eerst schoon met een borstel en wat schoonmaakazijn.

Vogelverschrikker
Als je echt zaait in je tuin heb je vogelverschrikkers nodig om de jonge plantjes te beschermen. Deze kun je zelf maken van de plastic verpakkingen van tijdschriften. Eerst in repen knippen en als een bundeltje ‘wimpels’ aan een stokje bevestigen. Een andere voordelige mogelijkheid is om cd’s een stokjes te binden. Je krijgt ze vaak gratis en hebt er vast nog een stel liggen.

Klimop of conifeer
Je kunt kandelaar of verloren hoekjes ook leuk groen versieren met klimoptakken. Klimop is overal te vinden, zelfs in de stad. Het blijft heel lang groen en er vallen geen naalden vanaf. Als je ergens op een openbaar terrein een klimopplant weet, kun je een keer een tas vol plukken (de plant kan ze makkelijk missen, ze groeien zo weer aan). Neem een snoeischaar mee en pluk zo lang mogelijke slierten. Het zijn gewoon een soort slingers waar je leuk mee kunt versieren. Je kunt er ook een enkele kerstbal in hangen.
Ook het groen van coniferen doet het goed als kerstversiering. De afgeknipte takken kunnen gewoon in de aarde bewaard worden. Bij biobakken ligt vaak prachtig groen. Takken kunnen ook op het balkon bewaard worden tot de kerst.

Paadjes
Je kunt paadjes in de tuin aanleggen met houtsnippers. Die zijn te koop bij tuincentra maar, zoals alles daar, behoorlijk duur. De mannen van de plantsoenendienst staan regelmatig snoeihout te verschipperen. Ze gooien deze snippers op bepaalde plaatsen op een hoop, of strooien het weer onder de struiken. Als er zo’n berg ligt, mag je best wat meenemen. Om te voorkomen dat het onkruid weer snel door de snippers heen groeit, kun je over je paadje eerst opengeknipte kunststof zakken neerleggen. Het soort zakken waar aardappels in hebben gezeten. Strooi de snippers er royaal overheen.